INCOTERMS 2010 – jak negocjować warunki dostawy, aby zmniejszyć ryzyko prowadzonej transakcji?

image_pdfimage_print

Przedsiębiorstwo dokonuje wiele transakcji sprzedażowych czy zakupowych w ramach prowadzonej przez siebie działalności. Kluczową rolę przy nawiązywaniu współpracy w zakresie wymiany stanowią negocjacje z klientem dotyczące warunków dostawy, ceny towaru czy jego właściwości. W tym zakresie pomocnym może okazać się znajomość i umiejętne wykorzystanie międzynarodowych reguł handlowych Incoterms 2010.

Czym są reguły Incoterms?

Reguły Incoterms (International Commercial Terms) to inaczej reguły handlowe stosowane przy umowach kupna – sprzedaży towarów. Zostały opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu w 1936 r. w celu ujednolicenia warunków handlowych i ich interpretacji przez podmioty umawiające się. Aktualnie obowiązującym wydaniem Incoterms są te z 2010 r., które zastąpiły reguły handlowe z 2000 r. Rangę Incoterms nadaje również uznanie ich przez Komisję ONZ ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego (UNCITRAL) jako międzynarodowy standard interpretacji reguł handlowych (tzw. uzans, czyli zwyczaj międzynarodowy) stosowanych w handlu. Incoterms 2010 ujednolicają zasady interpretacji praw i obowiązków stron kontraktu handlowego przez co pozwalają uniknąć nieporozumień powstających w wyniku odmiennej interpretacji tych samych określeń. Incoterms 2010 mają zastosowanie zarówno w handlu międzynarodowym jak i unijnym, czy krajowym.

Co regulują warunki Incoterms?

Warunki Incoterms regulują:

  • SPOSÓB dokonania dostawy towarów do określonego
  • MIEJSCA i poniesienia związanych z tym
  • KOSZTÓW oraz
  • RYZYKA przypadkowej utraty / uszkodzenia towaru w takcie transportu.

Nie obejmują one jednak takich obszarów jak warunki płatności czy przejścia prawa własności lub innego tytułu prawnego. Nie są one również częścią umowy o przewóz; nie wskazują przewoźnika jak i nie są wykorzystywane do określenia skutków zerwania umowy między stronami.

Rodzaje Incoterms 2010

Aktualnie Incoterms 2010 zawierają 11 warunków handlowych właściwych dla wszystkich form transportu lub tylko dla transportu morskiego czy wodnego śródlądowego.

     a) Reguły dla wszystkich środków i gałęzi transportu

Zaliczymy ty siedem reguł Incoterms 2010, które mogą być stosowane we wszystkich środkach transportu. Należą do nich takie warunki jak:

  • EXW – EX WORKS (z zakładu)
  • FCA – FREE CARRIER (dostarczony do przewoźnika)
  • CPT – CARRIAGE PAID TO (przewóz opłacony do)
  • CIP – CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO (przewóz i ubezpieczenie opłacone do)
  • DAT – DELIVERED AT TERMINAL (dostarczony do terminalu)
  • DAP – DELIVERED AT PLACE (dostarczony do miejsca)
  • DDP – DELIVERED DUTY PAID (dostarczony cło opłacone)

     b) Reguły dla transportu morskiego i wodnego śródlądowego

W tej kategorii punktem dostawy oraz miejscem, do którego ładunek powinien zostać dostarczony jest port, mimo, że w regułach FOB, CFR i CIF pominięto wzmianki o nadburciu statku (przyjmuje się tutaj, że towar jest dostarczony, gdy znajduje się „na pokładzie” statku).

Jeśli chodzi o warunki Incoterms 2010 to zaliczymy tu:

  • FAS FREE ALONGSIDE SHIP (dostarczony wzdłuż burty statku)
  • FOB FREE ON BOARD (dostarczony na statek)
  • CFR COST AND FREIGHT (koszt i fracht)
  • CIF COST INSURANCE FREIGHT (koszt ubezpieczenie fracht)

Rozłożenie ryzyka za towar jak i ponoszenie kosztów za transport przy zastosowaniu określonych warunków Incoterms 2010 przedstawiamy w specjalnie przygotowanym poniższym schemacie:

Incoterms 2010 podział kosztów i ryzyka

Jak negocjować, aby odnieść sukces?

Najważniejsze kwestie, jakie powinna strona negocjująca określić to:

  • kto posiada tzw. gestię transportową (tj. kto odpowiada za transport do umówionego miejsca dostawy)?;
  • do jakiego momentu firma jest w stanie ponosić ryzyko utraty lub uszkodzenia ładunku?;
  • jak zminimalizować ryzyko w eksporcie czy imporcie towarów poprzez zastosowanie właściwych Incoterms?

Ustalenie, która ze stron posiada gestię transportową może okazać się korzystnym dla stron umawiających się. Dlaczego? Ponieważ Incoterms określają kto i w jakim zakresie odpowiada za organizację transportu. Daje to możliwość wyboru przez którąkolwiek ze stron przewoźnika jak i środka transportu (np. w przypadku chęci uzyskania towaru w szybszym czasie – możemy skorzystać z transportu lotniczego). Przyczynia się to również do określenia właściwej ceny za towar, która może być ceną DAP lub ceną FCA. Dodatkowa znajomość rynku przewoźników daje tą przewagę, że strona zgadzająca się na pokrycie kosztów może być pewna, że jej ładunek zostanie dostarczony w całości i na czas. Określenie zatem gestii transportowej może okazać się kluczowe przy negocjowaniu warunków handlowych w danej transakcji.

Warunki Incoterms dają także możliwość określenia, kto ponosi ryzyko za towar i w jakim momencie następuje jego przeniesienie na drugą stronę transakcji. W sytuacji, gdy sprzedający chciałby zatrzymać gestię transportową natomiast pozbyć się ryzyka za towar podczas transportu powinien przemyśleć opcję wynegocjowania warunków CPT lub CFR. W obu tych przypadkach będzie on bowiem odpowiadał za organizację transportu, jego załadunek jak i dostawę do określonego miejsca. Ryzyko za towar jednak, w przypadku CPT będzie ponoszone przez niego tylko do momentu przekazania ładunku pierwszemu przewoźnikowi; natomiast w przypadku CFR – istotnym jest moment, w którym towar zostanie załadowany na statek.

W przypadku importu, czy eksportu towaru warto również się zastanowić, kto będzie dokonywał czynności związanych z odprawą celną przewożonego ładunku i ponosił z tego tytułu koszty. W przypadku bowiem, gdy chcielibyśmy wynegocjować cenę towaru zawierającą wszystkie te elementy i tym samym być zwolnionym z obowiązków celnych – możemy rozważyć zastosowanie w transakcji Incoterms DDP, w którym sprzedający zobowiązuje się do dostawy towaru do określonego miejsca w kraju kupującego i ponosi wszelkie koszty związane z przeniesieniem dóbr do przeznaczenia włączając w to cło i podatki. Jeśli nie, FCA będzie ceną, gdzie i transport i ewentualne koszty odprawy zostaną przeniesione na kupującego.

Podsumowanie

Warunki Incoterms nie są obowiązkowe dla stron transakcji, a ich stosowanie jest umowne. Wprowadzenie jednak ich do przedmiotu umowy może okazać się pomocne poprzez jasne wskazanie podziału odpowiedzialności i ryzyka miedzy kupującym a sprzedającym w związku z dokonywaną transakcją handlową. Rozwieją one wówczas wiele niejasności, które mogą powstać w sytuacji, gdy takie warunki nie zostaną omówione na początku współpracy. Kluczem do sukcesu jest jednak umiejętne rozpoznanie ryzyka i zastosowanie właściwego Incoterms do zawieranej transakcji. Tylko wówczas firma może uchronić się od niepotrzebnych nieporozumień w interpretacji w realizacji zlecenia sprzedaży-kupna.

Stan prawny na 7.12.2015

Anna Żurawiecka

Anna Żurawiecka

Prawnik i politolog; od 2015 r. agent celny; dodatkowo absolwentka Polsko-Amerykańskiej Szkoły Przywództwa. Ekspert z kilkuletnim doświadczeniem w logistyce i Trade Compliance w polskich i międzynarodowych firmach z branży logistycznej, motoryzacyjnej, farmaceutycznej oraz FMCG. Biegle posługuje się jęz. angielskim.

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.