Kary dla menedżerów a prawo konkurencji

image_pdfimage_print

Dnia 18 stycznia 2015 r. wprowadzono jedną z ważniejszych nowelizacji przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest ona o tyle szczególna, że wprowadza osobistą odpowiedzialność finansową menedżerów za najcięższe naruszenia przepisów związanych z prawem konkurencji.

Jakie działania zostały objęte karą finansową?

Zgodnie z art. 6 i 6a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów osoba zarządzająca przedsiębiorstwem może zostać ukarana, jeśli naruszyła zakaz stosowania porozumień mających na celu wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku poprzez tworzenie m.in. zmów cenowych, karteli dzielących rynek, uzgodnień przedsiębiorców przystępujących do przetargu, ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych zmową. Menedżer może zostać ukarany karą finansową niezależnie od tego, czy działał umyślnie, czy też dokonał naruszenia zakazu przez zaniechanie działania przez przedsiębiorcę (art. 12a ustawy o prawie konkurencji i konsumentów).

Ile wynosi kara za naruszenie postanowień ustawy?

Kara pieniężna nakładana jest przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w drodze decyzji. Osoba zarządzająca może zostać obarczona karą finansową do wysokości 2 mln zł, jeśli zostanie wykazane, że dopuściła się ona umyślnie naruszenia wskazanych wyżej zakazów (art. 106a ustawy o prawie konkurencji i konsumentów). Kary pieniężnej nie nakłada się jednak, jeżeli na menedżera będącego przedsiębiorcą została nałożona kara pieniężna na podstawie art. 106 ustawy w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie naruszył zakazy określone wyżej.

Sposoby wyliczenia wysokości kary

 Prezes UOKIK wydał 29 grudnia 2015 r. interpretację dotyczącą wysokości ustalania kar pieniężnych z tytułu naruszenia prawa konkurencji. Wskazuje ona, że podstawą do wyliczenia kary finansowej u osoby zarządzającej będzie stanowił jej przychód uzyskany w firmie, w której jest zatrudniony, a która odpuściła się naruszenia. Dodatkowo wartość wyjściowa do wyliczenia kary będzie ustalana jako iloczyn tego przychodu oraz kwoty bazowej kary, jaka zostanie nałożona na przedsiębiorcę. Oznacza to, że jeśli firma zostanie ukarana karą w wysokości 5% obrotu rocznego, to osobie zarządzającej zostanie wymierzona również kara w wysokości 5%. Liczona ona będzie jednak od wysokości otrzymanego przez nią wynagrodzenia w okresie, w którym spółka dopuściła się naruszenia przepisów prawa.

Czy istnieją okoliczności łagodzące?

Wszelkie okoliczności łagodzące odpowiedzialność menedżera zależą głównie od analizy sprawy i jego indywidualnego zachowania. Kara pieniężna może zatem ulec zmniejszeniu nawet o 80% od kwoty wyjściowej, jeśli:

  • Menedżer dobrowolnie przyczynił się on do usunięcia skutków naruszenia;
  • Przyczynił się do zaniechania przez spółkę działań mających na celu naruszenie przepisów o konkurencji przed lub zaraz po kontroli ze strony Prezesa UOKIK;
  • Z własnej inicjatywy działał w ten sposób, aby zaprzestać praktyk naruszających przepisy o konkurencji;
  • Współpracował z Prezesem UOKIK podczas toczącego się postępowania.

Katalog ten jest katalogiem otwartym; oznacza to, że menedżerowie mogą podnosić inne okoliczności, które ich zdaniem mogą wpływać na złagodzenie kary pieniężnej w rozpatrywanej sprawie.

Compliance w transporcie

W celu właściwej oceny działań podejmowanych przez przedsiębiorcę wartym jest, aby periodycznie dokonywał on kontroli swoich procesów i decyzji podejmowanych przez osoby zarządzające. Może to odbywać się poprzez wprowadzenie skutecznego programu compliance, tj. programu badania zgodności działania firmy z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa. Taki program powinien budować politykę transparentności działania spółki jak i wskazywać, co jest dozwolone w prawie, a jakie działania są zakazane. Oprócz szkoleń dla pracowników firmy powinien obejmować on politykę szybkiego wykrywania działań naruszających przepisy prawa. Swoim zakresem program ten powinien obejmować działanie firmy w wewnątrz organizacji, jak i na zewnątrz w sytuacji nawiązywania współpracy z innymi podmiotami, czy podpisywania umów z kontrahentami i klientami. Program taki powinien skutecznie wprowadzić procedury zachowań na wypadek wykrycia naruszeń w taki sposób, aby szybko zminimalizować negatywne skutki działania niezgodnego z prawem. Jest to o tyle ważne, że dobrze prowadzony program compliance w firmie może być traktowany jako przesłanka łagodząca wysokość kary pieniężnej, o czym wypowiedział się sam Prezes UOKIK.

Stan prawny na 19.05.2016

PODSTAWA PRAWNA:

Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

Anna Żurawiecka

Prawnik i politolog; od 2015 r. agent celny; dodatkowo absolwentka Polsko-Amerykańskiej Szkoły Przywództwa. Ekspert z kilkuletnim doświadczeniem w logistyce i Trade Compliance w polskich i międzynarodowych firmach z branży logistycznej, motoryzacyjnej, farmaceutycznej oraz FMCG. Biegle posługuje się jęz. angielskim.

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.