Zaświadczenia lekarskie po nowemu

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
image_pdfimage_print
  • Obok „standardowych” zaświadczeń ZUS ZLA, lekarze wystawiają także zaświadczenia w formie elektronicznej tzw. e-ZLA
  • Od 1 stycznia 2018 r. wystawiane będą wyłącznie zwolnienia w formie elektronicznej
  • Wprowadzono dwa wyjątki, które umożliwiają wydanie zwolnienia z datą wsteczną
  • Obowiązek tłumaczenia na język polski zwolnień lekarskich dla ZUS w sytuacji, gdy wystawiono je w języku obcym

Znajomość podstawowych zasad związanych z wystawianiem oraz honorowaniem zaświadczeń lekarskich jest istotna z punktu widzenia zarówno pracodawców, jak i pracowników. Przybliżenie tej problematyki będzie o tyle ciekawe, że na początku 2016 roku wprowadzono w tym zakresie nowe przepisy.

Jakie zmiany wprowadzono?

Obok „standardowych” zaświadczeń na drukach ZUS ZLA, lekarze wystawiają także zaświadczenia w formie elektronicznej – tzw. e-ZLA. Obie formy zaświadczeń stanowią podstawę do ustalenia prawa do zasiłków i ich wysokości. Są one także potwierdzeniem czasowej niezdolności do pracy pracownika z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą. Na przykład to stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. Pod tę regulację „podchodzi” również konieczność osobistego sprawowania nad chorym członkiem rodziny. Oba rodzaje zwolnień powinny być honorowane zarówno przez ZUS, jak i przez pracodawców – jednak nie bezterminowo.

Papier zniknie

Ten „dualizm” zaświadczeń lekarskich nie będzie jednak długi. Obecnie obowiązujące przepisy przewidują bowiem wprost, że podmioty upoważnione do wystawiania zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy (a więc lekarze, lekarze dentyści, felczerzy lub starsi felczerzy) mogą wystawiać zaświadczenia lekarskie na starych zasadach nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2017 r. Zatem z nastaniem 2018 r. wystawiane będą wyłącznie zwolnienia elektroniczne.

Dla kogo zwolnienie?

Gwoli przypomnienia, świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa przysługują ubezpieczonym, czyli osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa. Będą to zatem w szczególności (chociaż niewyłącznie):

  • pracownicy (z wyłączeniem prokuratorów);
  • osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osoby z nimi współpracujące;
  • A także osoby prowadzące pozarolniczą działalność i osoby z nimi współpracujące.

Co istotne, osobą prowadzącą działalność gospodarczą, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, będą nie tylko tzw. „jednoosobowi przedsiębiorcy” – prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą. Tej regule podlegają również twórcy i artyści, osoby prowadzące działalność w zakresie wolnego zawodu, osoby prowadzące publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół na podstawie przepisów o systemie oświaty, wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialności oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Podmioty takie będą obowiązane do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne – emerytalne, rentowe oraz wypadkowe, jak również zdrowotne. Dobrowolne natomiast jest tu opłacanie składek na ubezpieczenie chorobowe, które uprawniać będzie do zasiłku w trakcie zwolnienia lekarskiego (czyli tzw. L4).

Menedżer traktowany jak zleceniobiorca

Warto pamiętać, że nie każdy udziałowiec w spółce z o.o. zostanie automatycznie objęty ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym i tym samym zobowiązaniem do opłacania składek. Nie będą nimi udziałowcy w spółkach wieloosobowych, czyli tam, gdzie jest więcej niż jeden udziałowiec, chyba że taki wspólnik uzyska status pracownika spółki lub zleceniobiorcy.

Również sam fakt zasiadania w organach spółki, np. w jej zarządzie, nie będzie rodzić tytułu do żadnego ubezpieczenia. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku menedżerów spółek kapitałowych, czyli osób, które są związane ze spółką tzw. kontraktem menadżerskim. Sąd Najwyższy przesądził, że konieczne jest w tym przypadku opłacanie składek do ZUS w wysokości liczonej od faktycznie uzyskiwanego przez menedżerów przychodu na podstawie takiego kontraktu (bez względu na to, czy prowadzi on działalność gospodarczą czy też nie). Kontrakt menadżerski stanowi de facto inną umowę cywilnoprawną, o charakterze podobnym do umowy zlecenia i dlatego menedżer zawsze powinien być traktowany jak zleceniobiorca.

Od kiedy obowiązuje zwolnienie lekarskie?

Od 1. stycznia 2016 r. obowiązują również nowe zasady w kwestii formalnego dokumentowania czasowej niezdolności do pracy. Zaświadczenie lekarskie wystawiane są wyłącznie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych dla oceny stanu zdrowia i upośledzeniu funkcji organizmu okoliczności. Dokument dotyczy czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym miejscu, gdzie wykonywana jest działalność lecznicza (stacjonarnie lub całodobowo) oraz konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny.

Zaświadczenie lekarskie w każdym przypadku musi zawierać między innymi okres orzeczonej niezdolności do pracy, w tym czas pobytu w szpitalu lub okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny. Uszczegóławiając powyższe, zasadą jest, że za datę początkową „obowiązywania” zaświadczenia lekarskiego należy uznać dzień, w którym przeprowadzono badanie lub dzień następujący bezpośrednio po dniu badania. Względnie, nie może być to później niż czwartego dnia po badaniu, jeżeli bezpośrednio po nim przypadają dni wolne od pracy lub badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy.

Data wsteczna

W szczególnych okolicznościach okres czasowej niezdolności do pracy może być orzeczony z datą wsteczną. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim przewiduje dwa wyjątki w tym zakresie. Po pierwsze, okres czasowej niezdolności może obejmować czas przed wykonaniem badania, jednak nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie. Warunkiem jest stwierdzenie, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy.

Drugi wyjątek dotyczy sytuacji, w której okres czasowej niezdolności zostanie orzeczony przez lekarza psychiatrę. W takim przypadku konieczne jest stwierdzenie lub podejrzenie zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność ubezpieczonego do oceny własnego postępowania. Zaświadczenie lekarskie powinno zawierać datę końcową czasowej niezdolności do pracy – do tego dnia ubezpieczony powinien powstrzymywać się od pracy. Jednak owa data nie może następować później niż niezbędne badania ubezpieczonego lub członka rodziny, przeprowadzone w celu sprawdzenia jego aktualnego stanu zdrowia.

Pobyt w szpitalu

Jeśli ubezpieczony przebywał w szpitalu (placówce wykonującej działalność leczniczą stacjonarnie/całodobowo), zaświadczenie lekarskie powinno obejmować cały okres pobytu w tej jednostce i być wystawione nie później niż w dniu wypisania ubezpieczonego z jednostki. W sytuacji, gdy pobyt przekracza 14 dni, zaświadczenia lekarskie wystawia się co 14 dni.

Zwolnienia wystawione za granicą

Formularze ZUS ZLA, jako dokumenty ścisłego zarachowania oraz zaświadczenia e-ZLA są wystawiane wyłącznie przez podmioty upoważnione do tego z mocy Ustawy. Może zdarzyć się jednak sytuacja, w której czasowa niezdolność do pracy zostanie stwierdzona u ubezpieczonego podczas jego pobytu za granicą, również podczas wykonywania przez niego pracy (chociaż nie wskutek wypadku przy pracy). Dokumentem niezbędnym do przyznania i wypłaty zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy orzeczonej za granicą jest przetłumaczone na język polski zaświadczenie lekarskie wystawione w zagranicznym zakładzie leczniczym lub przez zagranicznego lekarza. Musi ono zawierać nazwę tego zakładu lub imię i nazwisko lekarza, zostać opatrzone datą wystawienia i podpisem, a także określać początkową i końcową datę tej niezdolności.

Nie zawsze trzeba zadbać o wypełnienie obowiązku przetłumaczenia wspomnianego zaświadczenia. Jest to zbędna czynność, gdy jest ono wystawione na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej. A także państw stron umów międzynarodowych w zakresie zabezpieczenia społecznego, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Warunek jednak jest taki, że zaświadczenie zostało wystawione w językach urzędowych tych państw.

Zatem zaświadczeń lekarskich wystawionych za granicą nie trzeba dodatkowo potwierdzać na terytorium Polski, gdyż będą one miały taką samą moc, jak zaświadczenia wystawione przez naszych rodzimych lekarzy – oczywiście z zastrzeżeniami, które opisywaliśmy powyżej. To z pewnością ułatwi dalsze procedury związane z wypłatą należnych świadczeń.

PODSTAWA PRAWNA:

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim

Autor: Iga Gospodarczyk – absolwentka Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Aplikant adwokacki, członek Izby Adwokackiej w Warszawie. Zajmuje się obsługą firm. Specjalizacja: prawo handlowe, w tym prawo spółek i konsumenckie.

Truck and Business Polska

Truck and Business Polska

Truck&Business Polska to pismo branżowe skierowane do kadry zarządzającej transportem drogowym w firmach sektora TSL, które ukazuje się na rynku wydawniczym od 2006 r. za sprawą Wyd. Eurologistics.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *