Ile oryginałów listów przewozowych ma obowiązek wystawić przewoźnik?

image_pdfimage_print

Pytanie czytelnika

Proszę o opinię. Napisałem do przewoźnika, który wykonywał zlecenie na transport z Saarbrücken do Poznania, że otrzymaliśmy tylko ksero CMR, a potrzebujemy dokumenty w oryginale. Poprosiłem o  dosłanie oryginalnych CMR na adres korespondencyjny z naszego zlecenia. Przewoźnik mi na to odpisał, że z początkiem tego roku nie wysyła już oryginalnych dokumentów do klientów. Obowiązują jedynie skany wysyłane do klienta oraz kopie. Powołał się na art. 5 ust. 1 Konwencji CMR: “list przewozowy wystawia się w trzech oryginalnych egzemplarzach, podpisanych przez nadawcę i przez przewoźnika, przy czym podpisy te mogą być wydrukowane lub też zastąpione przez stemple nadawcy i przewoźnika, jeżeli pozwala na to ustawodawstwo kraju, w którym wystawiono list przewozowy. Pierwszy egzemplarz wręcza się nadawcy, drugi towarzyszy przesyłce, a trzeci zatrzymuje przewoźnik.”

A ustalenia umowne są nie wiążące gdyż art. 41 ust. 1 Konwencji CMR mówi, że jest nieważna i pozbawiona mocy każda klauzula, która pośrednio lub bezpośrednio naruszałaby postanowienia niniejszej Konwencji, dlatego żądnie od przewoźnika dodatkowych oryginałów ponad te, które są przewidziane Konwencją CMR należy uznać za sprzeczne z Konwencją i jako takie na podstawie art. 41 nieważne i niewiążące.

Pytanie:

Jak mogę się ustosunkować do tej odpowiedzi?

Odpowiedź eksperta

Prawdą jest, że w myśl postanowienia art. 5 ust. 1 konwencji CMR list przewozowy wystawia się w trzech oryginalnych egzemplarzach podpisanych przez nadawcę i przewoźnika. Pierwszy egzemplarz wręcza się nadawcy, drugi towarzyszy przesyłce, a trzeci zatrzymuje przewoźnik.

Jednak regulacja konwencji CMR nie odwołuje się do żadnych sformalizowanych wzorców listu przewozowego. W praktyce stosowane są listy przewozowe wystawiane według wzorca opracowanego w 1976 r. przez Międzynarodową Unię Transportu Drogowego (International Road Transport Union, w skrócie IRU), z uwzględnieniem poprawek wprowadzonych do tego wzorca w kolejnych latach. Choć przepis art. 5 ust. 1 konwencji CMR mówi o trzech egzemplarzach, list przewozowy zazwyczaj wystawiany jest w czterech egzemplarzach odróżniających się kolorem. Pierwszy egzemplarz, koloru czerwonego przeznaczony jest dla nadawcy. Drugi egzemplarz – towarzyszący przesyłce, przeznaczony jest dla odbiorcy i ma kolor niebieski. Trzeci egzemplarz, zielony, wystawiony jest dla przewoźnika. Egzemplarz czwarty, czarny, służy celom administracyjnym. Poszczególne egzemplarze listu przewozowego są samokopiujące, dzięki czemu nie ma potrzeby kilkakrotnego wpisywania tych samych wzmianek do poszczególnych egzemplarzy listu przewozowego.

Stosowanie wzorca, o którym mowa, nie jest rzecz jasna obowiązkowe. Oznacza to jednak, w mojej ocenie, możliwość umownego uregulowania kwestii liczby oryginalnych dokumentów. Konwencja bowiem stanowi o minimalnej liczbie listów przewozowych, a nie maksymalnej. Uznać należy, że należy wystawić minimum trzy listy przewozowe, natomiast nie stoi ten przepis na przeszkodzie by wystawić je w większej liczbie egzemplarzy. Tym bardziej, jeżeli druga strona przyjęła na siebie taki obowiązek w umowie, zobowiązując się dostarczyć oryginał listu kolejnemu uczestnikowi łańcucha dostaw, czyli Państwu.

Kolejnym argumentem otrzymania przez Państwa oryginału listu, jest fakt, że w relacji z przewoźnikiem, to Państwo jesteście nadawcą. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż nadawcą jest podmiot, który zawiera umowę przewozu z przewoźnikiem. Treść listu przewozowego stwarza jedynie domniemanie istnienia określonych warunków umowy przewozu, które może zostać obalone innymi dowodami. Jeśli więc z innych dowodów (w tym przypadku Państwa zlecenie)  wynika, że nadawcą w istocie jest inny podmiot niż wskazany w liście przewozowym, list przewozowy w tym zakresie nie będzie miał znaczenia. Prezentowany pogląd znajduje uzasadnienie w treści orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 03.09.2003 r. sygn. akt II CKN 415/01, w którym stwierdzono, iż w świetle art. 4 i 9 ust. 1 Konwencji CMR osoba nie będąca stroną umowy przewozu nie może być uznana za nadawcę przesyłki tylko z tej przyczyny, że została wskazana jako nadawca w liście przewozowym. Podsumowując te rozważania, oznacza to, że Państwo pełnicie w przedmiotowej sprawie rolę nadawcy, czyli macie prawo domagać się wydania oryginału listu przewozowego, nawet jak go sami nie wystawiliście.

Stan prawny 06.05.2018

PODSTAWA PRAWNA:

Konwencja o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) i Protokół podpisania sporządzone w Genewie dnia 19 maja 1956 r.

Chciałbyś zadać pytanie naszemu ekspertowi?

Proces uzyskania odpowiedzi jest prosty!

3 kroki - porady prawne PiL 2016

Tak, chcę zadać nowe pytanie ekspertowi >>

Marta Matuszewska

Marta Matuszewska

Radca prawny i dziennikarz; zawodowo pracownik w Instytucie Logistyki i Magazynowania oraz wykładowca w Wyższej Szkole Logistyki w Poznaniu; prywatnie miłośnik podróży.

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *