Orzecznictwo

Poniżej przedstawiamy Państwu najważniejsze orzeczenia sądu określające zasady funkcjonujące w prawie przewozowym krajowym jak i międzynarodowym

REKLAMACJE W PRZEWOZIE


Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2014 r.

Sygn. akt: XV Ca 1416/14

Co wynika z orzeczenia?

Zgodnie z dyspozycją przewidzianą w § 10 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego nieudzielanie przez przewoźnika odpowiedzi na reklamację w wymaganym terminie skutkuje uwzględnieniem reklamacji. W myśl §6 ust. powyższego rozporządzenia odpowiedź na reklamację powinna być udzielona niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia przyjęcia reklamacji przez przewoźnika. W związku z tym, jeżeli przewoźnik pomimo wystosowania do niego pisma reklamacyjnego nie udzieli żadnej odpowiedzi w przepisanym terminie istnieje domniemanie z mocy prawa, że uwzględnił reklamację. Droga reklamacji została wyczerpana.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – VI Wydział Cywilny z dnia 10 października 2012 r.

Sygn. akt: VI ACa 578/12

Co wynika z orzeczenia?

Nie można nakładać na konsumenta obowiązku natychmiastowego sprawdzenia przesyłki i to w obecności przewoźnika, pod rygorem utraty możliwości złożenia reklamacji z tytułu wad powstałych w czasie transportu.


ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRZEWOŹNIKA


Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2014 r.

Sygn. akt: X GC 1118/13

Co wynika z orzeczenia?

Przypisanie określonej osobie niedbalstwa uznaje się za uzasadnione wtedy, gdy osoba ta zachowała się w określonym miejscu i czasie w sposób odbiegający od właściwego dla niej miernika należytej staranności. Przez rażące niedbalstwo rozumie się natomiast niezachowanie minimalnych (elementarnych) zasad prawidłowego zachowania się w danej sytuacji. O przypisaniu pewnej osobie winy w tej postaci decyduje więc zachowanie się przez nią w określonej sytuacji w sposób odbiegający od miernika staranności minimalnej. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2004 r., IV CK 151/03, LEX nr 151642).

Sąd uznał zachowania kierowcy, który zaparkował samochód z towarem na dłuższą nocna przerwę, na parkingu niestrzeżonym jako noszące cechy niedbalstwa. Cechy takie nosiło także zachowanie samego pozwanego, który nie polecił kierowcy zatrzymywania pojazdu na postój na parkingu strzeżonym.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – VI Wydział Cywilny z dnia 28 lutego 2013 r.

Sygn. akt: VI ACa 1057/12

Co wynika z orzeczenia?

Przewoźnik jest zwolniony od odpowiedzialności, jeżeli zaginięcie, uszkodzenie lub opóźnienie spowodowane zostało winą osoby uprawnionej, jej zleceniem nie wynikającym z winy przewoźnika, wadą własną towaru lub okolicznościami, których przewoźnik nie mógł uniknąć i których następstwom nie mógł zapobiec. Przyczyny egzoneracyjne przewidziane w Konwencji CMR są szersze niż wynikające z ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, jednak różnica nie polega na tym, że zalicza do nich również winę osoby trzeciej, lecz że rezygnując z wymogu zewnętrzności zdarzenia dopuszcza jako te przyczyny również zdarzenia, których źródło tkwi w sferze aktywności przewoźnika, działalności lub właściwości urządzeń bądź środków, którymi się posługiwał. Oznacza to, że na gruncie przepisów Konwencji CMR przewoźnik zwolniony jest od odpowiedzialności zarówno w przypadku wystąpienia siły wyższej jak i z wyżej wskazanych przyczyn.

Przewoźnik nie ponosi  odpowiedzialności, jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie albo opóźnienie w przewozie przesyłki powstały z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, niewywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej. Dowód, że szkoda lub przekroczenie terminu przewozu przesyłki wynikło z jednej z wymienionych okoliczności, ciąży na przewoźniku. Odpowiedzialność przewoźnika stosownie do Prawa przewozowego jest odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka, wynikającą między innymi z niemożliwości czuwania osób zainteresowanych przesyłką nad działalnością przedsiębiorstwa przewozowego i prowadzonymi czynnościami transportowymi, odpowiada on za szkodę, obejmującą substancję przesyłki, bez względu na swą winę. Wśród przesłanek wyłączających odpowiedzialność przewoźnika ustawodawca nie wymienia wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Zatem przewoźnik ponosi odpowiedzialność za skutki będące następstwem działania lub zaniechania osób trzecich, co stanowi poszerzenie zakresu odpowiedzialności w stosunku do ujęcia KC, przewidującego – jako okoliczność egzoneracyjną w reżimie deliktowym – działanie osoby trzeciej, za którą sprawca nie ponosi odpowiedzialności.

Wyróżnia się trzy zasadnicze kategorii siły wyższej. Pierwszą stanowią zdarzenia mające postać klęski żywiołowej wywołanej wyłącznie siłami natury, wśród których wymienia się zwykle trzęsienia ziemi, powodzie, wybuchy wulkanów, katastrofalne sztormy lub opady śniegu, huragany, tornada itp. Drugi przejaw siły wyższej to ostateczne akty i decyzje kompetentnej władzy publicznej o charakterze przymusowym, których klasycznymi przykładami są zajęcia sądowe, decyzje o kwarantannie lub likwidacji przesyłki np. ze względów sanitarnych czy ochrony środowiska, decyzje o całkowitym zamknięciu granicy lub o zamknięciu tylko dla określonych towarów. Ostatnią grupę okoliczności egzoneracyjnych stanowią zdarzenia, którymi są zaburzenia życia zbiorowego, przejawiające się w działaniach wojennych, działaniach przeciw porządkowi publicznemu, rozruchach, zaburzeniach wewnętrznych, przewrotach, buntach, strajkach, lokautach. Przy przyjęciu odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, jak ma to miejsce w Prawie przewozowym, przewoźnik odpowiada za przypadek, np. za szkodę wyrządzoną wskutek wypadku, którego przyczyn nie udało się ustalić, co oznacza niemożność wykazania którejkolwiek z okoliczności egzoneracyjnych.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi – I Wydział Cywilny z dnia 9 lipca 2014 r

Sygn. akt: I ACa 98/14

Co wynika z orzeczenia?

Uprawnieniu odbiorcy do żądania wydania mu towaru odpowiada jego obowiązek zapłaty przewoźnikowi kosztów przewozu, który jest wskazany w art. 13 ust. 2 konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR). Powyższy przepis, z jednej strony, chroni przewoźnika, bo zobowiązuje odbiorcę do zapłaty mu należności, które nie zostały uregulowane przez kontrahenta umownego przewoźnika, czyli wysyłającego przesyłkę. Z drugiej strony, chroni zarazem zasadę bezpieczeństwa obrotu, ponieważ ogranicza zakres obowiązku odbiorcy do zapłaty przewoźnikowi wyłącznie kwoty należności wynikającej z listu przewozowego.


RAŻĄCE NIEDBALSTWO


Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w wyroku z 15 marca 2006 r.,

Sygn. akt: I ACa 48/06

Co wynika z orzeczenia?

Sąd Apelacyjny w Białymstoku za rażące niedbalstwo przewoźnika uznał dokonanie przez niego w sposób dowolny, bez uzgodnienia z nadawcą bądź spedytorem zmiany trasy przewozu i kolejności dostaw, choć w tzw. zleceniu transportowym trasa była szczegółowo opisana. Nie było przy tym żadnych przeszkód, aby przewoźnik po stwierdzeniu opóźnienia w przekroczeniu granicy skontaktował się z nadawcą w celu ustalenia, czy zmiana trasy ma dla niego znaczenie. Dodatkowo przewoźnik, wbrew treści zlecenia transportowego, dopuścił do utraty kontaktu telefonicznego z kierowcą, co uniemożliwiło ustalenie miejsca jego pobytu i czasu ewentualnego dokonania oczekiwanej dostawy.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2012 r.

Sygn. akt: I ACa 75/12

Co wynika z orzeczenia?

Sąd Apelacyjny w Gdańsku  stwierdził, że aczkolwiek pozostawienie pojazdu na parkingu strzeżonym nie wyklucza w 100% możliwości dokonania na jego terenie rozboju, to jednak doświadczenie życiowe pozwala stwierdzić, że w takim miejscu prawdopodobieństwo dokonania rozboju jest znikome. Uznać zatem należy, iż zaparkowanie załadowanego pojazdu z towarem o dużej wartości na parkingu strzeżonym należy do elementarnych zasad ostrożności, które zazwyczaj są wystarczające dla ochrony towaru przed utratą. Skoro kierowca ignorując warunki zlecenia transportowego, co do godziny załadunku, jak i pozostając na nocleg, wbrew warunkom tego zlecenia, poza parkingiem strzeżonym, dopuścił się rażącego niedbalstwa przy wykonywaniu przewozu, co wyklucza możliwość powoływania się przez pozwanego na wyłączenie lub ograniczenie jego odpowiedzialności za utracony ładunek.


KARA UMOWNA


Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2016 r.

Sygn. akt: VIII Ga 112/16

Co wynika z orzeczenia?

Sąd Okręgowy w Szczecinie uznał, że obniżenie frachtu o 50% za nieprzesłanie dokumentów w terminie uznać należy za rażąco wygórowaną, a co za tym idzie zasadny jest wniosek o jej miarkowanie. Zgodnie bowiem z treścią art. 484 § 2 k.c. jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.


ROZLICZENIA W TRANSPORCIE


Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – z dnia 28 listopada 2016 r.

Sygn. akt: I ACa 713/16

Co wynika z orzeczenia?

Z treści art. 358 KC wynika, że prawo wyboru waluty, w której spełnione ma być zobowiązanie, przysługuje wyłącznie dłużnikowi, a określone w § 2 tego przepisu prawo wyboru wierzyciela dotyczy jedynie kursu, według którego jest określana wartość waluty obcej, jeżeli dłużnik dokona wyboru waluty polskiej.  Jakkolwiek regulacja zawarta w art. 358 KC daje podstawę do stwierdzenia, że wierzyciel nie może domagać się spełnienia świadczenia w walucie polskiej, jeżeli świadczenie pieniężne wyrażono w walucie obcej, to jednak strony mogą postanowić inaczej. Zastrzeżenie w tym zakresie dokonane zarówno na rzecz dłużnika, jak i wierzyciela, jeżeli wynika z czynności prawnej, nie musi być przy tym wyraźne i może być dorozumiane (art. 60 KC).

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie – I Wydział Cywilny z dnia 7 listopada 2013 r.

Sygn. akt: I ACa 332/13

Co wynika z orzeczenia?

Jeżeli należności przewozowe nie wynikają z listu przewozowego, przewoźnik winien wykazać – stosownie do art. 6 Kodeksu Cywilnego nie tylko wysokość przewoźnego ale również sposób jego wyliczenia.


PRZEDAWNIENIE


Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2008 r.

Sygn. akt: IV CSK 86/08

Co wynika z orzeczenia?

Sąd Najwyższy uznał, że art. 794 § 1 k.c. ujmuje szeroko przedmiot zobowiązania spedytora, a przewidziany w art. 803 § 1 k.c. roczny termin przedawnienia dotyczy wszystkich roszczeń wynikających z umowy spedycji, podczas gdy art. 803 § 2 k.c. jedynie usuwa wątpliwości mogące powstać przy określaniu dnia wymagalności poszczególnych roszczeń powstałych z tej umowy. Użyte w art. 803 § 2 in fine sformułowanie „we wszystkich innych wypadkach”, w których termin przedawnienia zaczyna biec od dnia wykonania zlecenia, dotyczy zatem wszystkich roszczeń, dla których przepis ten nie ustala wyraźnie innego momentu rozpoczynającego bieg przedawnienia. Przy tym termin przedawnienia biegnie od dnia zajścia zdarzeń wymienionych w art. 803 § 2 k.c. bez względu na to, czy i kiedy osoba uprawniona dowiedziała się o nastąpieniu okoliczności faktycznych uzasadniających jej roszczenie.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 11 lutego 2016 r.

Sygn. akt: VI ACa 153/15

Co wynika z orzeczenia?

Sąd podkreślił, iż wyłącznym środkiem egzekucji roszczenia jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności — skoro pozwany windykator dokumentem takim nie dysponował, to natarczywe ponawianie wezwania do zapłaty jest bezprawnePrzedawnienie długu oznacza, że można uchylić się od zaspokojenia wierzyciela (art. 117 par. 2 kc)obejściem prawa jest podejmowanie przez wierzycieli dotkliwych środków nacisku mających przymusić dłużnika do spełnienia przedawnionego świadczenia. Bezprawności działania windykatora nie uchylają przepisy ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych (art. 15 uuig), a brak zakazu przekazania informacji o długu przedawnionym nie możne być interpretowany jako prawo do wpisania do KRD takiego dłużnika. Dłużnik, który uchylił się od zaspokojenia wierzyciela powołując się na przedawnienie roszczenia nie ma obowiązku spełnienia świadczenia i nie może być w żaden sposób represjonowany — także poprzez publikowanie informacji podważających jego reputację — za to, że skorzystał z możliwości wynikającej z przepisu prawa. Co więcej, przelew wierzytelności nie potwierdza istnienia samej wierzytelności — dowodzi on wyłącznie tego, że wierzytelność zmieniła „właściciela”, istnienie długu musi być wykazane prawidłowym dokumentem.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2007 r.

Sygn. akt: III CSK 150/07

Co wynika z orzeczenia?

Sąd Najwyższy wyraźnie podkreślił, że przepisy Prawa przewozowego mają zastosowanie do przewozów międzynarodowych tylko wówczas, gdy umowa międzynarodowa nie stanowi inaczej. Artykuł 32 ust. 3 Konwencji CMR nie odsyła bezwarunkowego do stosowania przepisów prawa krajowego i wyraźnie ogranicza przedmiotowy zakres zawartego w nim odesłania przez nakazanie uprzedniego zastosowania art. 32 ust. 2 Konwencji CMR. Oznacza to, że w odniesieniu do zawieszenia biegu terminu przedawnienia normy Konwencji CMR mają pierwszeństwo zastosowania, co oznacza, że w zakresie w nich uregulowanym wyłączają zastosowanie przepisów krajowego prawa przewozowego. W rezultacie, zgodnie z art. 32 ust. 2 zdanie pierwsze Konwencji CMR, reklamacja pisemna zawiesza bieg przedawnienia do dnia, w którym przewoźnik na piśmie odrzuci reklamację (poprawnie: odmówi jej uwzględnienia) i zwróci załączone do niej dokumenty. Przepis ten nie formułuje zatem żadnego innego terminu ani nie określa innego zdarzenia, które inaczej limitowałyby okres zawieszenia biegu przedawnienia roszczenia. W piśmiennictwie obcym wskazuje się wprost, że z mocy art. 32 ust. 2 Konwencji CMR zawieszenie biegu przedawnienia trwa aż do dnia odbioru pisma odrzucającego reklamację i zwrotu załączonych do niej dokumentów. Tak długo więc, jak przewoźnik skutecznie nie odrzuci reklamacji, trwa stan zawieszenia biegu przedawnienia, a zatem potencjalnie bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych, wykraczając nawet poza ewentualnie uzgodniony przez strony czas na załatwienie reklamacji.


ODSZKODOWANIE


Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2011 r.

Sygn. akt: IV CSK 665/10

Co wynika z orzeczenia?

Usługodawca świadczący drogą elektroniczną usługi (administrator strony internetowej lub giełdy- przypis redakcji) polegające na umożliwieniu bezpłatnego dostępu do utworzonego przez siebie portalu dyskusyjnego nie ma obowiązku zapewnienia możliwości identyfikacji usługobiorcy dokonującego wpisu na takim portalu i nie ponosi odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego, chyba że wiedział, iż wpis narusza to dobro i nie usunął go niezwłocznie.


PRZEWOŹNIK / SPEDYTOR


Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 13 stycznia 2017 r.

Sygn. akt:  III CNP 3/16

Co wynika z orzeczenia?

Kwestia, czy stwierdzenie, że dany podmiot ma status przewoźnika, uwarunkowane jest dopełnieniem przez ten podmiot obowiązków administracyjnoprawnych, od których zależy wykonywanie działalności w zakresie przewozu, czy też jedynie ustaleniem, że faktycznie w zakresie swojego przedsiębiorstwa dokonuje on przewozu, nie jest oceniana jednoznacznie. Na rzecz każdego ze wskazanych poglądów można powoływać rzeczową argumentację, na co wskazują wypowiedzi nauki i judykatury. Stąd przyjęcie przez sąd jednej z możliwych wykładni właściwych przepisów, oznacza, że nie można na tej podstawie stwierdzić niezgodności z prawem wyroku.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2013 r.

Sygn. akt:  II SA/Gl 1433/12

Co wynika z orzeczenia?

Powierzenie przewozu przez innego przewoźnika nie oznacza, że zobowiązanym do posiadania zezwolenia jest wyłącznie podmiot powierzający przewóz. Zezwolenie winien mieć podmiot wykonujący przewóz, może ono jedynie być wystawione na rzecz innego przewoźnika w sytuacji przewoźnika podwykonawcy. Dokonanie powierzenia przewozów w trybie art. 5 prawa przewozowego nie zwalnia przyjmującego zlecenie od obowiązku posiadania zezwolenia na przewozy. Przewoźnik przyjmujący zlecenie mógłby co najwyżej posłużyć się zezwoleniem zleceniodawcy i wówczas wylegitymowanie się takim zezwoleniem winno być honorowane jako spełniające warunki wykonywania przewozów regularnych. Przewoźnik wykonujący regularny przewóz osób, winien posiadać zezwolenie. Konsekwencje braku zezwolenia ponosi wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków i warunków ustawy i przepisów, a nie podmiot zawierający umowę przewozu.


UMOWA PRZEWOZU


Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – I Wydział Cywilny z dnia 30 stycznia 2013 r.

Sygn. akt:  I ACa 1378/12

Co wynika z orzeczenia?

Przedmiotowo istotne elementy umowy przewozu to: oznaczenie punktów początkowego i końcowego świadczenia przewozowego, wskazanie przedmiotu przewozu oraz określenie wysokości wynagrodzenia należnego przewoźnikowi. Brak tych elementów uniemożliwia zakwalifikowanie stosunku zobowiązaniowego w ten sposób nawiązanego jako odpowiadającego umowie przewozu. Nie ma przy tym znaczenia wskazanie w dokumentach faktur, że należności wynikające z takiego stosunku są należnościami za usługi transportowe. Zasada swobodnego ukształtowania przez strony treści stosunku umownego, wywodzona z brzmienia art. 353[1] KC, nie może być przeciwstawiona kwalifikacji normatywnej umowy.


OPAKOWANIA


Wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 2 października 2013 r.

Sygn. akt:  XII Ga 412/13

Co wynika z orzeczenia?

Niewykonanie zobowiązania samo przez się nie może być uznane za działanie bezprawne. Uszkodzenie pompy nie może zostać jednocześnie zakwalifikowane jako szkoda powstała w paletach, platformach lub kontenerach niebędących przewożonym towarem, gdyż ta dodatkowa klauzula przyjęta przez strony w umowie dotyczy odpowiedzialności za opakowanie służące do przechowywania towarów powierzone przewoźnikowi przez wysyłającego, nie obejmuje natomiast sprzętu wykorzystywanego przy załadunku.


REGRES UBEZPIECZENIOWY


Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – I Wydział Cywilny z dnia 27 września 2012 r.

Sygn. akt:  I ACa 854/12

Co wynika z orzeczenia?

Regres ubezpieczeniowy oznacza, że roszczenie ubezpieczającego do sprawcy szkody przechodzi na ubezpieczyciela przez sam fakt zapłaty. Przesłankami nabycia regresu z powołanego przepisu jest odpowiedzialność sprawcy szkody i wypłata odszkodowania ubezpieczeniowego.


LIST PRZEWOZOWY


Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – I Wydział Cywilny z dnia 27 września 2012 r.

Sygn. akt:  I ACa 867/14

Co wynika z orzeczenia?

Inny dokument przewozowy w świetle ustawy prawo przewozowe jest uznawany również za list przewozowy. Pojęcia list przewozowy nie powinno się interpretować ściśle. Także handlowy dokument  identyfikacyjny może odpowiadać swą treścią listowi przewozowemu, jeżeli znalazły się w nim wszystkie niezbędne elementy wymagane przepisami dla listu przewozowego (nazwa i adres nadawcy, jego podpis oraz określenie placówki przewoźnika zawierającego umowę, miejsce przeznaczenia przesyłki oraz nazwę i adres odbiorcy, określenie rzeczy, masy, liczby sztuk przesyłki).

Odpowiedzialność ubezpieczyciela w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika nie jest zależna od wystawienia listu przewozowego rozumianego ściśle.