Zakres odpowiedzialności przedstawiciela w sprawach celnych

image_pdfimage_print

Ustanowienie przedstawiciela w sprawach celnych ma na celu ochronę interesów podmiotów, które w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zobowiązane są do występowania przed organami celnymi. Co do zasady przedstawicielem zostaje osoba posiadająca wiedzę specjalistyczną z zakresu obrotu międzynarodowego, co pozwala na zminimalizowanie ryzyka popełnienia błędu podczas wypełniania procedur celnych, które mogłoby prowadzić do negatywnych konsekwencji dla obu stron.

Podstawa prawna działania przedstawiciela w sprawach celnych

Instytucja przedstawicielstwa została uregulowana w przepisach Kodeksu Cywilnego, czy ustawie z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (DzU z 2004, Nr 68 poz. 622). Najważniejsze jednak regulacje zostały zawarte w Rozporządzeniu Rady nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającym Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej „WKC”). Zgodnie z art. 5 WKC każda osoba ma prawo do działania przez przedstawiciela reprezentującego ją przed organami celnymi celem dokonania wszelkich czynności i formalności przewidzianych przepisami prawa. Poza wyjątkami przewidzianymi prawem zasadą jest, że przedstawiciel powinien mieć swoją siedzibę na terenie Wspólnoty Europejskiej, tj. powinien na stale w niej zamieszkiwać w przypadku, gdy jest osoba fizyczną lub którego siedziba główna lub inna stała siedziba znajduje się na terenie Wspólnoty w przypadku, gdy jest osobą prawną lub stowarzyszeniem. Wartym wskazania pozostaje, iż zgodnie z art. 64 ust. 3 WKC odnoszącym się do art. 64 ust. 2 lit. b, brak jest jakiejkolwiek przeszkody dla stosowania przez państwa członkowskie postanowień umów dwustronnych zawartych z państwami trzecimi lub stosowania zwyczajowych praktyk o podobnym skutku pozwalających osobom z wymienionych państw dokonywać zgłoszenia celnego na obszarze tych państw członkowskich, z zastrzeżeniem wzajemności.

Rodzaje przedstawicielstwa

Zgodnie z art. 5 ust. 2 WKC przedstawicielstwo może przybrać formę:

  1. przedstawicielstwa bezpośredniego – w tym przypadku przedstawiciel działa w imieniu oraz na rzecz innej osoby;
  2. lub przedstawicielstwa pośredniego – gdzie przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.

Oba wymienione wyżej rodzaje przedstawicielstwa występowały w Polsce jeszcze przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Przedstawione rozróżnienie ma o tyle znaczenie, że w myśl art. 201 ust. 3 WKC dłużnikiem jest zgłaszający. Zgłaszającym jest natomiast, zgodnie z art. 4 pkt 18 WKC osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu. Zatem dłużnikiem a zarazem zgłaszającym jest również przedstawiciel pośredni. Działanie poprzez przedstawiciela pośredniego nie zwalnia z odpowiedzialności za zapłatę kwoty wynikającej z długu celnego osoby, na rzecz której zgłoszenia celnego dokonano.

Podstawowe obowiązki przedstawiciela

Jak stanowi art. 5 ust. 4 WKC przedstawiciel musi zgłosić fakt wykonywania działalności na rzecz osoby reprezentowanej, sprecyzować, czy jest to przedstawicielstwo pośrednie czy bezpośrednie, oraz być umocowany do reprezentowania. Osoba, która takiego faktu nie zadeklaruje lub taka, która zadeklaruje, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby, nie będąc umocowana do reprezentowania, jest traktowana jako osoba działająca we własnym imieniu i na własną rzecz. Należy pamiętać, że organy celne mogą zażądać od każdej osoby oświadczającej, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby, przedstawienia dowodów potwierdzających jej prawo do występowania w charakterze przedstawiciela. Przedstawiciel może dokonać dalszego pełnomocnictwa do wykonywania określonych czynności po uzyskaniu zgody osoby, która udzieliła upoważnienia.

Zasada odpowiedzialności przedstawiciela

Różnicę między przedstawicielstwem pośrednim a bezpośrednim wynika również z zasad odpowiedzialności podmiotu reprezentującego. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego zasadą jest odpowiedzialność solidarna, tj. taka, która polega na tym, że każdy ze współdłużników odpowiada za całość długu, a wierzyciel może dochodzić całości lub części długu od wszystkich dłużników łącznie, od jednego z nich albo od każdego z osobna. Zaspokojenie wierzyciela przez jednego lub niektórych współdłużników zwalnia z odpowiedzialności pozostałych. W przypadku przedstawicielstwa bezpośredniego – odpowiedzialność solidarna stanowi wyjątek. Zgodnie bowiem z art. 201 WKC jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru jedną z procedur określoną w niniejszym przepisie, tj. dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, lub objęcia takiego towaru procedurą odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych zostało sporządzone na podstawie danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły tych danych, wymaganych do sporządzenia zgłoszenia, i które wiedziały lub powinny były wiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, mogą również zostać uznane za dłużników zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi.

Zatem przedstawiciel bezpośredni odpowiada solidarnie za swoje działania, kiedy udowodni mu się, że było ono zamierzone i zawinione. Przy przedstawicielstwie pośrednim odpowiedzialność solidarna dotyczy każdego działania przedstawiciela niezależnie od tego, czy było ono zawinione, czy nie.

Podsumowanie

Rodzaje przedstawicielstwa wprowadzone przez unijnego ustawodawcę mają na celu ochronę interesów obu stron transakcji. Kładzie się również nacisk na jakość wykonywanych usług w zakresie reprezentacji w sprawach celnych. Trudno wskazać, jaki rodzaj przedstawicielstwa jest lepszy; zależy on bowiem od woli stron i zakresu ich porozumienia. W przypadku przedstawicielstwa bezpośredniego z pewnością ogromnym zabezpieczeniem osoby reprezentującej jest działanie zgodnie z prawem i z praktyką zawodu. W przypadku natomiast przedstawicielstwa pośredniego można już na etapie negocjacji i kontraktowania, przerzucić zakres odpowiedzialność za zapłacony dług celny na klienta poprzez wprowadzenie właściwych instrumentów prawnych jak np. gwarancji bankowej, czy ubezpieczeniowej. Dodatkowo można zastrzec w umowie obowiązek przechodzenia odpowiedzialności na następców prawnych klienta.

Stan prawny na listopad 2015

PODSTAWA PRAWNA:

Rozporządzenie Rady nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (DzU Z 1964 nr 16 poz. 93)

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (DzU z 2004, Nr 68 poz. 622)

Anna Żurawiecka

Anna Żurawiecka

Prawnik i politolog; od 2015 r. agent celny; dodatkowo absolwentka Polsko-Amerykańskiej Szkoły Przywództwa. Ekspert z kilkuletnim doświadczeniem w logistyce i Trade Compliance w polskich i międzynarodowych firmach z branży logistycznej, motoryzacyjnej, farmaceutycznej oraz FMCG. Biegle posługuje się jęz. angielskim.

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.