Co grozi przewoźnikowi za anulowanie zlecenia?

image_pdfimage_print
  • Do anulowania zlecenia transportowego zastosowanie mają przepisy Kodeksu Cywilnego
  • Przewoźnik będzie zobowiązany do zapłaty kary umownej, gdy takowa była przewidziana w zleceniu, czy umowie
  • Kara umowna nie dająca się wyliczyć, lub zawierająca widełki w postaci 10-30% jest nieważna
  • Kara umowna może zostać zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania

Bardzo często w relacjach zleceniodawca – przewoźnik dochodzi do zastrzeżenia w umowach różnego rodzaju kar umownych, a zleceniodawcy prześcigają się w wymyślaniu co raz to nowych podstaw, skutkujących obowiązkiem ich zapłaty. Należy jednak pamiętać, że zastrzeżenie tego rodzaju kar ma na celu nie tylko zabezpieczenie interesów zleceniodawców, ale również zapewnienie prawidłowości świadczonych przez przewoźników usług. Co w sytuacji, gdy przewoźnik, który przyjmie zalecenie transportowe wykonania przewozu transgranicznego, następnie je anuluje? Czy zapłaci on wówczas karę umowną?

Jakie przepisy regulują kwestię zleceń transportowych?

W omawianej sytuacji decydujące znaczenie dla przewoźnika będą miały ogólne przepisy Kodeksu cywilnego oraz warunki przyjętego przez niego zlecenia transportowego, bowiem ani treść Konwencji CMR, ani przepisy krajowe nie regulują kwestii anulacji, jednostronnego wypowiedzenia czy też odstąpienia od zlecenia przez przewoźnika.

Konwencja CMR nie reguluje jako takiej instytucji kary umownej, wobec czego w tym zakresie znajduje zastosowanie przepis art. 483 k.c. Zgodnie z treścią art. 483 § 1 kc, można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

Jeśli zatem przyjęte przez przewoźnika zlecenie, będzie zawierało zapisy o karze umownej za anulację zlecenia (i to bez znaczenia czy to po upływie godziny od jego przyjęcia, czy też 24h przed planowanym załadunkiem), przewoźnik będzie zobowiązany do jej zapłaty.

Jak się bronić przed karą umowną?

Z drugiej strony przewoźnik powinien sprawdzić czy omawiane zapisy przewidujące karę umowną za anulację zlecenia są na pewno należycie sformułowane.

Przede wszystkim wysokość kary umownej powinna zostać należycie określona, tak by nie budziła wątpliwości, a jej ostateczną wysokość powinno się dać ustalić przez wykonanie działań arytmetycznych. Wysokość kary umownej może bowiem być wyrażona zarówno kwotowo jak i innym miernikiem wartości np. ułamkiem, procentem frachtu.

Kara umowna nie może natomiast zależeć od woli uprawnionego z jej tytułu, a zatem np. widełkowe określenie kary umownej „kara umowna może wynosić od 10% do 30% frachtu” lub zapis w zleceniu „kara umowna może być dochodzona do wysokości frachtu”, bądź też „kara umowna może być dochodzona co najmniej w wysokości 20 % frachtu” jest nieprawidłowe; tak bowiem sformułowany zapis o karze umownej będzie nieważny.

Zastosowanie przy określaniu wysokości kary umownej nieprecyzyjnie określonych wartości powoduje, iż uprawniony może wybrać dowolną kwotę, nie kierując się przy tym wyborze żadnymi z góry określonymi kryteriami, co w efekcie prowadzi do sytuacji, iż takie zastrzeżenie jest niezgodne z prawem i nie może być dochodzone na drodze sądowej.

Ocena zasadności kary umownej

Przy ocenie postanowień dotyczących kary umownej za anulację zlecenia warto jeszcze zwrócić uwagę na fakt, iż z przepisu art. 483 k.c. wynika, że kara umowna może zostać zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Możliwość zastrzeżenia kary umownej również na wypadek odstąpienia od umowy wynika z obowiązującego orzecznictwa. Jednakże, w tym wypadku niezbędne jest zachowanie pewnych standardów, a mianowicie kara ta powinna być zastrzeżona na wypadek odstąpienia od umowy w następstwie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, nie zaś w sposób dowolny, a więc w każdym przypadku odstąpienia od umowy.

Stan prawny na 21.11.2016

PODSTAWA PRAWNA:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Iwona Śliwińska

Iwona Śliwińska

Adwokat, od 2009 r. związana z obsługą prawną podmiotów z branży TSL, wcześniej zdobywała doświadczenie w polskich i międzynarodowych kancelariach prawnych. Obecnie stale współpracuje z dużą, prężnie rozwijającą się spółką transportową. Laureatka stypendiów naukowych Socrates Erasmus w Belgii i Leonardo da Vinci w Wielkiej Brytanii. Poza prawem transportowym doradza w zakresie szeroko pojętego prawa gospodarczego.

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.