Komu zgłosić reklamację szkody w przewozie?

image_pdfimage_print

W nawiązaniu do wpisu dotyczącego podmiotu uprawnionego do zgłoszenia reklamacji, w niniejszym artykule się zostanie poruszona kwestia, komu osoba uprawniona powinna reklamację złożyć.

Zasady ogólne

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną nadawcy lub odbiorcy z tytułu umowy przewozu ponosi przewoźnik. W praktyce w realizację przewozu na podstawie jednego zlecenia przewozowego często zaangażowanych jest kliku przewoźników. Odpowiedzialność za szkodę może ponosić zarówno przewoźnik faktyczny (tj. ten, który wykonał przewóz towarów), jak i tzw. przewoźnik umowny, może być to również spedytor, który ze względów biznesowych przyjmuje ma siebie prawa i obowiązki przewoźnika.

Sprawdź również nasz artykuł: O charakterze umowy nie decyduje jej nazwa a treść – rozróżnienie umowy spedycji od umowy przewozu

Roszczenia reklamacyjne a przewoźnicy sukcesywni

Konwencja CMR różnicuje odpowiedzialność przewoźników w zależności od tego, czy działają na podstawie podwykonawstwa, czy można im przypisać cechy przewoźników sukcesywnych. Zgodnie z art. 34 Konwencji CMR drugi i każdy z następnych z przewoźników staje się stroną umowy na warunkach określonych w liście przewozowym przez przyjęcie towaru i listu przewozowego, pod warunkiem, że przewóz jest wykonywany na podstawie jednej umowy. W takim przypadku każdy z przewoźników przyjmuje na siebie odpowiedzialność za wykonanie całego przewozu. Wg poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 7 października 2011 r. II CSK 723/2010 LexPolonica nr 3876663:

Warunkami uznania przewozu za przewóz sukcesywny w rozumieniu rozdziału art. 34 Konwencji CMR jest przyjęcie przez kolejnych przewoźników drogowych (drugiego i ewentualnie następnych) tego samego towaru i tego samego listu przewozowego, wystawionego na całą trasę przewozu, na której przewoźnicy ci mają wykonać przewóz. Konwencja nie zawiera wymogu, aby kolejni przewoźnicy, przystępując do umowy, składali nadawcy przesyłki oświadczenia woli w tym zakresie. Co więcej,  warunkiem sukcesywności przewozu nie jest nawet wiedza nadawcy przesyłki co do faktu powierzenia przez pierwszego przewoźnika przesyłki i listu przewozowego kolejnemu przewoźnikowi. Sam fakt przyjęcia przez kolejnego przewoźnika tego samego towaru i listu przewozowego powoduje ex lege (z mocy art. 34 konwencji CMR) powstanie więzi obligacyjnej pomiędzy nadawcą a kolejnymi przewoźnikami.

Jedność umowy oznacza, że cała trasa przewozu, obsługiwana przez poszczególnych przewoźników, musi być objęta jedną i pierwotną umową przewozu międzynarodowego. Jeżeli zatem na trasie międzynarodowej na odcinkach realizowanych w poszczególnych krajach funkcjonują osobne listy przewozowe, a list przewozowy, nawet jeżeli byłby wystawiony na całość trasy, nie był przekazywany przez kolejnych przewoźników to należy przyjąć, że nie zostały spełnione przesłanki uznania wszystkich przewoźników uczestniczących w przewozie za przewoźników sukcesywnych. Taki przewóz będzie zatem przewozem wykonywanym na zasadzie podwykonawstwa.

Jaki zatem przepis będzie miał zastosowanie?

Zastosowanie znajdzie zatem art. 3 Konwencji CMR, zgodnie z którym przewoźnik odpowiada, jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji. Powyżej wskazana reguła odpowiedzialności jest aktualna także dla części przewozu międzynarodowego realizowanego tylko na odcinku krajowym.

Roszczenia reklamacyjne a przewóz z wykorzystaniem podwykonwaców

Wiodącym podejściem do roszczeń odszkodowawczych w przypadku korzystania z przewoźników podwykonawców jest założenie, że osoba uprawniona nie może dochodzić roszczeń odszkodowawczych od osób, którymi przewoźnik posługuje się przy wykonywaniu zobowiązania. Powierzenie przewozu przesyłki innym osobom nie powoduje bowiem powstania stosunku prawnego pomiędzy nadawcą przesyłki a tymi osobami (tak: Władysław Górski, Krzysztof Wesołowski, Komentarz do przepisów o umowie przewozu i spedycji, Gdańsk 2009, str.265, orzecznie Hof van Beroep te Antwerpen z 15.03.1989, RTL 1990, s. 574). Dochodzenie roszczenia bezpośrednio od faktycznego wykonawcy przewozu jest możliwe tylko w przypadku, gdyby jego działanie nosiło cechy czynu niedozwolonego (tak: wyrok SA w Poznaniu z 16.09.2010r., I ACa 615/10, orzeczenie Rechtbank van Koophandel te Antwerpen, 11.01.1996r., ETL 1996/5/579). Przewoźnik, który wypłaca odszkodowanie za szkodę spowodowaną działaniem podwykonawcy nabywa w stosunku do niego roszczenie regresowe.

Komu złożyć reklamację z tytułu szkody w przewozie*?

Reklamacja tabela 2

*Opracowanie własne

Stan prawny na 27.04.2016r.

PODSTAWA PRAWNA:

Ustawa z dnia 15 listopada 1985 r. Prawo przewozowe

Konwencja o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) i Protokół Podpisania sporządzone w Genewie dnia 19 maja 1956 r.

Maurycy Kieruj

Maurycy Kieruj

Radca prawny, absolwent studiów podyplomowych z zakresu controllingu, poprzednio inspektor Izby Skarbowej w Poznaniu, obecnie współpracuje przy obsłudze prawnej dużej międzynarodowej spółki spedycyjnej doradzając przy zawieraniu dobrych i bezpiecznych umów. Biegle posługuje się językiem angielskim.

Sprawdź również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.